Close

Stof op de sensor? Laat je geen poets bakken.

Laat je geen poets bakken…

Vroeg of laat ontkom je er niet aan ‘STOF’ op de sensor! Hoe goed je ook je best hebt gedaan om ‘stof’ te voorkomen. Er komt een dag dat je die vervelende kleine zwarte vlekjes een foto zult zien. Sjips… Wat nu?’.

In deze blog leg ik je uit hoe je het schoonmaken van de sensor zo lang mogelijk kunt uitstellen en wat je kunt doen als het echt tijd wordt om de sensor schoon te maken. Kortom een volledige toelichting ‘Hoe maak je de sensor van je camera schoon’ en waarom ik dat zelf doe!

Disclaimer vooraf!

Laat ik beginnen met te zeggen dat de instructies over het schoonmaken van de sensor in deze blog volledig voor je eigen risico zijn en dat ik geen aansprakelijkheid kan aanvaarden. Je bent en blijft zelf verantwoordelijk wanneer je de sensor wilt gaan schoonmaken.

Dat moest ik niet alleen zeggen van mijn vrouw, maar ook van mijn juridisch adviseur.

Kortom het opvolgen van de instructies over het schoonmaken van de sensor, is slechts een beschrijving van hoe ik, en waarom ik dat doe. Dat zal ik zo zorgvuldig mogelijk doen en in de ongeveer 15 jaar dat ik al digitale camera’s gebruik is dat altijd goed gegaan.

Uiteraard blijft het natuurlijk belangrijk om de juiste voorzorgsmaatregelen te treffen. Want met de juiste gereedschappen kun je de risico’s tot het minimale beperken.

De risico’s dat er wat misgaat bij het schoonmaken van de camerasensor zijn klein, maar er is altijd een hele kleine kans aanwezig dat het toch niet uitwerkt zoals je had gehoopt.

Angst is een slechte raadgever!

Het idee om zelf de sensor van je camera schoon te maken boezemt bij menig fotograaf angst in. Het lijkt heel moeilijk of gecompliceerd om zo’n ‘open hart operatie’ op je camera uit te voeren. Maar het is, zolang je de juiste voorzorgsmaatregelen neemt en voorzichtig blijft, uiteindelijk toch een handeling die eigenlijk niet veel om handen heeft.

Laat je daarom niet direct afschrikken door de grote boze buitenwereld en bedrijven die zeggen hierin gespecialiseerd te zijn. Zij doen (uit eigenbelang) vaak voor alsof het héél gevaarlijk is om zelf de sensor in je camera schoon te maken.

Dat is schromelijk overdreven. Het is niet zo moeilijk of lastig als dat het lijkt én de risico’s zijn werkelijk waar zeer beperkt. De spullen die je hiervoor in de winkel koopt zijn exact dezelfde schoonmaakmiddelen als die de ‘gespecialiseerde’sensorpoetser gebruikt. Alleen koopt deze laatste groot in.

Stap over je eigen angsten heen! Het zelf schoonmaken van je sensor is véél minder lastig dan je altijd hebt gedacht!

Wat is stof en hoe kun je het voorkomen?

Stof op de sensor is over het algemeen eigenlijk helemaal geen stof. Natuurlijk kunnen er stofjes op de sensor dwarrelen, maar over het algemeen genomen bestaat ‘stof’ op de sensor vaak uit pollen afkomstig van bomen, bloemen en planten die je camera binnen kunnen komen tijdens het wisselen van objectieven in de buitenlucht.

‘Stof’ op de sensor kan ook ontstaan door in het sensorhuis te blazen. Nooit doen!!
Gebruik daarvoor altijd een blaasbalg. Want, door met de mond rechtstreeks in het sensorhuis te blazen kan er ook speeksel meekomen. Dat kleeft vrijwel direct vast op wat we de sensor noemen en dat betekent ongetwijfeld dat er een natte schoonmaakbeurt van de sensor moet volgen.

Een overduidelijk voorbeeld van ‘stof’ op de sensor… 

‘Stof’ kan ook bestaan uit smeersel afkomstig van de mechanische sluiter. De sluiter wordt in de fabriek geolied om tot wel 250.000 keer open en dicht te kunnen gaan. Zou dat niet in de fabriek gebeuren dan zou de sluiter vast kunnen lopen.

Vergeet immers niet dat deze sluiter bij sommige camera’s binnen 1/8000e van een seconde moet kunnen sluiten en dat tot wel 11 keer per seconde moet kunnen doen. Dan is het écht noodzakelijk dat het sluitermechanisme goed gesmeerd is om al die tijd goed te kunnen blijven werken.

Uiteindelijk is het dan ook niet vreemd dat na een paar duizend opnames een paar kleine spettertjes smeersel ook op de sensor kunnen belanden. Dit ‘probleem’ zal zich dan ook in meer of mindere mate voordoen bij ieder merk en type camera. Dat is helaas niet te voorkomen.

Stof en andere narigheid voorkomen…

Nu je weet wat ‘stof’ is, wil je ongetwijfeld ook weten hoe je stof op de sensor kunt voorkomen. Laat ik daarom eerst maar beginnen met een kleine deceptie. Stof is nooit helemaal te voorkomen. Er zal altijd een moment komen dat je ‘stof’ op de sensor gaat zien.

De vraag is dus eerder; ‘Hoe kun je het schoonmaken van de sensor zo lang mogelijk uitstellen?’

Dat uitstellen begint al met de wijze waarop je de camera neerlegt wanneer je deze even niet gebruikt. Leg je camera nooit op zijn rug, want de zwaartekracht zal dan al die hele kleine deeltjes stof uiteindelijk op de sensor doen laten landen. Het beste zet je dus de camera neer op zijn bodemplaat, of laat je hem met het objectief naar beneden hangen.

Bij het wisselen van objectieven

Wanneer jij jouw camera veel gebruikt en regelmatig objectieven wisselt wordt het risico op stof uiteraard groter. Toch zijn er ook dan mogelijkheden om ervoor te zorgen dat stof minder snel kans krijgt.

1. Gebruik een blaasbalg

Puf eerst een paar keer met de blaasbalg om deze te ioniseren. Dat zorgt ervoor dat stof door de luchtstroom uit de blaasbalg wordt afgestoten.

Blaas met een blaasbalg altijd eerst de achterzijde van een objectief schoon, vervolgens blaas je even met de blaasbalg in het sensorhuis van de camera én waarbij je de camera iets naar beneden richt.

Blaas NOOIT met de mond in de behuizing of de achterzijde van een lens schoon! Zelfs het kleinste spatje speeksel koekt vrijwel direct op de sensor aan!

2. Zet de camera bij het wisselen van objectieven uit

Wanneer je de camera aan laat staan, dan staat er ook stroom op je sensor. Daardoor is de sensor van je camera altijd een klein beetje statisch geladen… en, zoals je weet trekt statische elektriciteit stof aan.

Door het uitzetten van de camera, verliest je sensor ook de statisch elektrische lading. Dat voorkomt het aantrekken van extra stof en pollen op de sensor gedurende de tijd dat je objectieven aan het wisselen bent.

3. Zet de optie sensor schoonmaken in de camera aan

Je Fujifilm camera uit de X-Serie beschikt over de mogelijkheid om de sensor schoon te maken tijdens het ‘aan’ en ‘uitzetten’ van de camera.

Hierbij worden door ultrasone trillingen kleine haartjes en ander droog stof losgetrild van de sensor. Deze microdeeltjes stof worden opgevangen op een strip aan de onderzijde van de sensor.

Zelf gebruik ik deze mogelijkheid van schoonmaken bij het aan én uitzetten van de camera. Omdat dit ‘schoonmaken’ heel snel gebeurt is de camera al klaar met deze handeling nog voordat ik de camera bij mijn oog heb geplaatst. Het extra batterijverbruik neem ik daarvoor maar op de koop toe.

Wanneer je jouw camera langere tijd niet gebruikt

Ook belangrijk! Wanneer je jouw camera een tijdje niet gebruikt is het verstandig om deze op te bergen op een droge en niet stoffige plek. Dat is overigens niet je cameratas of in een donkere kast.

Want wie zijn objectieven (voor langere tijd) opslaat op een donkere (en wat vochtigere) plek, loopt grote kans dat er uiteindelijk schimmel in een objectief kan komen. Geloof me, dat zijn dure reparaties omdat je deze zelf niet schoon kunt maken.

Om schimmel in je objectieven te voorkomen sla je deze daarom beter op in een licht doorlatende transparante curverbox, met daarin een herbruikbare vochtvreter. Die complementeer je eventueel met een hygrometer, zodat je precies kunt zien hoe droog het in die transparante opbergkist is.

Met zo’n (droog)kist voorkom je dus niet alleen extra stof, maar ook andere narigheid, omdat schimmel niet van licht houdt.

Een ‘droogbox’ voor wat langere opslag is eenvoudig te verkrijgen via onze Chinese ‘vriend’  Aliexpres!

Stof opsporen en herkennen

Voor de ‘beginners’ onder ons: Stof wordt stof genoemd als er steeds op dezelfde plek in de foto een klein vlekje te zien is. Stof is vooral zichtbaar op kleinere diafragma’s en vormt een probleem als deze vanaf een diafragmawaarde van f11 of groter (lager f-getal) zichtbaar zijn.

Hoe eerder de vlekken opvallen bij het verkleinen van het diafragma hoe ‘groter’ het probleem.

Het is belangrijk om te weten dat bij grote diafragma’s (f1.2 / f2.0 / f2.8) stof eigenlijk nooit zichtbaar is. Stof wordt dus pas zichtbaar als we de het diafragma gaan afstoppen, ook wel knijpen of verkleinen genoemd. Dit betekent dat we de lichttoevoer naar de sensor steeds verder verkleinen. Daardoor wordt een lens in principe ook steeds scherper.

Stof wordt zichtbaarder bij een kleiner diafragma. Dat wil zeggen bij een hoger f-getal.
Als stof zichtbaar wordt bij een diafragma van f11, wordt het tijd de sensor te controleren op stof.

‘Stof’ is meestal minder zichtbaar als een opname veel details bevat. Het stofplekje is door die vele details in de foto dan wat verstopt. Als zo’n stofvlekje je direct al opvalt in een opname is het vaak zo dat deze niet meer uit zichzelf zal verdwijnen zonder de sensor schoon te maken.

Maak een testopname om stof te herkennen!

Om te zien hoeveel ‘stof’ er op de sensor aanwezig is zullen we een testopname moeten maken, zodat je kunt zien waar en hoeveel stof er op de sensor aanwezig is.

Een dergelijke testopname maken is vrij eenvoudig. Alles wat je daarvoor nodig hebt is een mooi egaal heldere blauwe lucht, een wit velletje papier (A4’tje). Of een mooi egaal verlichte achtergrond.

Wanneer je net als ik over een Fujifilm camera beschikt uit de X-serie doe je vervolgens het volgende:

  1. Stel de camera in op diafragmavoorkeur door de knop voor het instellen van de sluitertijd bovenop je camera op stand ‘A’ te zetten. Je camera zal daarbij de juiste sluitertijd kiezen voor de belichting. Je kunt ook gebruik maken van de ‘M’  stand op je camera door zelf de sluitertijd en het diafragma in te stellen.
  2. Zet de knop voor de belichtingsmeter op ‘Meervoudige lichtmeting’ of op ‘Gemiddelde lichtmeting’ zodat er een egale lichtmeting wordt gebruikt.
  3. Stel de ISO waarde van je camera in op ISO 200. Wanneer je ‘Auto ISO‘ gebruikt, zet je deze UIT!
  4. Zet de autofocus voor de camera uit. Dat doe je door de focushendel op ‘M‘ te zetten.
  5. Draai nu de diafragmaring naar het zo’n kleinst mogelijke diafragma (hoogst mogelijke f-getal). Bijvoorbeeld naar f22. (indien mogelijk).
  6. Richt nu je camera op een egaal verlicht vlak (een volledig helder blauwe lucht, een wit vel papier, een egaal gevuld computerscherm of een egale muur). Belangrijk is: dat de gehele zoeker (egaal) gevuld is
  7. Zorg voor een correcte belichting, waarbij de belichtingsmeter op ‘0‘ staat. Een (erg) lange sluitertijd vormt daarbij geen probleem!
  8. Draai aan de scherpstelring op het objectief,  zodanig dat alles in de zoeker zo onscherpmogelijk is! We willen scherpte juist voorkomen voor een dergelijke testopname en op deze manier weten we zeker dat we alleen ‘stof’ kunnen zien.
  9. Maak de testopname.

De testopname bekijken

De testopname kun je het beste bekijken met behulp van Adobe Lightroom. Dat gaat beter dan achterop het LCD scherm. Beschik je niet over Adobe Lightroom dan is dat op zich geen probleem. In dat geval ben je toegewezen op het LCD scherm achterop je camera. Bekijk de foto dan op 100% zoomweergave. Begin linksboven en schuif de ‘cursor’ naar beneden, tot je onderaan het beeld bent, ga dan een klein beetje naar rechts en weer helemaal naar boven. Vervolgens weer een klein beetje naar rechts en dan weer naar beneden. Zo ‘scan’ je de hele opname op zoek naar stof.

sensor-scannen

Stof wordt zichtbaarder bij een kleiner diafragma. Dat wil zeggen bij een hoger f-getal. Wanneer stof zichtbaar wordt bij een diafragma van f11, dan wordt het tijd om de sensor te controleren op de hoeveelheid stof.

‘Stof’ vinden door gebruik te maken van Adobe Lightroom is stukken eenvoudiger dan het stelselmatig scannen van de afbeelding. Wanneer je gebruik maakt van Lightroom is ‘stof’ in één enkele oogopslag zo gevonden.

  1. Open daarvoor Lightroom en importeer het bestand.
  2. Ga vervolgens naar de ontwikkelmodule.
  3. Klik nu op de ‘Q‘ knop voor het verwijderen van ‘vlekken‘.
  4. Onderin het bewerkingspaneel selecteer je daarna de optie ‘Vlekken visualiseren‘.

Door de schuifregelaar naar rechts te schuiven tot een instellingen van ongeveer 70% tot 75% kun je nu heel goed zien hoe ‘vuil’ de sensor is.

De bovenstaande foto in Lightroom. Nu zie je pas echt hoeveel ‘stof’ er op de sensor aanwezig is!

Wat doen bij ‘Nat’ stof?

Je kunt je Fujifilm camera bij aanwezigheid van aangekoekt stof natuurlijk opsturen naar Fujifilm zelf. Maar de kans is vrij groot dat je dan iedere keer een flinke periode zonder camera zit.

Naast het gegeven dat je verzendkosten hebt en dat Fujifilm dit ongetwijfeld niet onbeperkt gratis voor je blijft doen blijven er uiteindelijk dus twee keuzes over:

De sensorreiniging uitbesteden aan iemand die zichzelf daar ‘specialist’ in noemt, of zelf de sensor schoonmaken.

Je camera wegbrengen naar een zelf benoemd specialist

Je hoeft de sensor van je camera natuurlijk niet zelf schoon te maken. Dat kun je ook laten doen door een zelfbenoemd specialist. Die zelfbenoemd specialist maakt je camera uiteraard niet gratis schoon. De gemiddelde prijs voor een dergelijke poetsbeurt ligt tussen de €50,00 en €70,00.

Je kunt daarvoor dan een afspraak maken, of je kunt de camera (voor eigen kosten) verzekerd opsturen.

Wil jij de poetsbeurt op afspraak uit laten voeren, dan kost het je vaak flink wat reistijd en daarmee al snel minimaal een halve tot hele dag. De schoonmaakbeurt van de camera zelf duurt overigens niet veel langer dan 15 tot 20 minuten. Je kunt erop wachten….

De reden voor het grote prijsverschil van bijna 20 euro tussen een ‘Full Frame’ of ‘APS-C’ camera is mij onbekend. Uiteindelijk is het verschil niets meer dan  het gebruik van een iets bredere sensorswab.  Een ‘poetsbeurt’ voor een Full Frame camera is niet uitgebreider of moeilijker dan een camera met APS-C sensor. Het is dus niets meer dan een pure en eenvoudige winstpakker!

Canon: Professional Services ‘Sensor Specialist’.

Met een gemiddelde reinigingstijd van (ongeveer) 20 minuten per camera zet zo’n ‘sensor reinigingsbedrijf’, voor een redelijk eenvoudige klus toch al snel een kleine €200,00 tot €240,00 per uur om!

Ik weet ik niet wat jij per uur verdient…
Maar, voor mijn gevoel wordt je hierbij als klant een behoorlijke poets gebakken! De kosten voor een schoonmaakbeurt van je camera staan daarbij voor mijn gevoel niet in verhouding tot de prijs van de poetsbeurt die de zogenoemde ‘specialist’ hiervoor rekent.

De materiaalkosten voor het schoonmaken van een camera zijn uiteindelijk niet meer dan een kleine €5,00. Ik zal je straks laten zien wat je nodig hebt als je zelf je eigen camera wilt gaat reinigen voor een fractie van de prijs die de ‘sensorpoetser’ jou rekent.

Wanneer is het in mijn ogen dan toch verstandig om te kiezen voor het ‘specialistisch’ laten poetsen van je camera?

  • Wanneer je het zelf niet aandurft én wanneer je twee linker handen bezit.
  • Wanneer geld er niet zozeer toe doet en je kiest voor gemak.
  • Wanneer zelf reinigen geen tevreden oplossing voor het probleem heeft geboden, of wanneer je het probleem ‘erger’ hebt gemaakt doordat je niet de juiste voorzorgsmaatregelen of gereedschappen hebt gebruikt.
  • Wanneer je ook de volledige behuizing en het oculair een grondige schoonmaakbeurt wilt laten geven. Bijvoorbeeld, wanneer je de camera wilt gaan verkopen. Een ‘bewijs’ van een recente schoonmaakbeurt kan dan helpen bij de verkoop.

Zelf reinigen

De tweede optie is om de sensor van je camera zelf te reinigen. Daarvoor hoef je in mijn ogen absoluut niet gestudeerd te hebben. Het is veel eenvoudiger en makkelijker dan het in eerste instantie lijkt. Je hoeft er bovendien ook niet echt heel erg bevreesd voor te zijn.

Zo’n ‘open hart operatie’ aan je camera klinkt uiteindelijk enger dan dat het in werkelijkheid is. De grootste vrees voor het zelf reinigen van de sensor, is uiteindelijk de angst voor de vrees. Die angst is vaak ingegeven door de meest gruwelijke verhalen over beschadigde en bekraste sensoren. Maar dat zijn voornamelijk ‘broodjes aap’, of met opzet beschadigde sensoren om de angst voor het zelf reinigen er goed in te peperen.

Een beschadigde sensor. Dergelijke foto’s worden maar al te graag door de sensorpoetsers gebruikt om in hun ogen aan te tonen dat het zelf schoonmaken gevaarlijk is…. Het is niet onmogelijk, maar zoals de sensor hierboven is bekrast kan het eigenlijk niet anders dan dat deze sensor met opzet zo is mishandeld.  Een sensor beschadigd door het schoonmaken zou nooit een dergelijk willekeurig kraspatroon achter kunnen laten! Kortom; bovenstaande foto kunnen we classificeren als ‘nepnieuws’. 

In de meer dan 15 jaar dat ik een digitale camera met verwisselbare objectieven gebruik, maak ik al die tijd al de sensor van mijn eigen camera’s schoon. Dat is nog nooit misgegaan en als het echt zo gevaarlijk zou zijn dan zouden internetfora er vol mee staan. Maar het aantal meldingen van fotografen die hun sensor kapot hebben gemaakt door ‘zelf’ te reinigen is bijzonder klein. Je moet best een beetje je best doen om een verhaal te lezen van iemand die zijn eigen camera heeft gemold.

Een volgende geruststelling mag hopelijk zijn dat je eigenlijk niet de sensor van je camera schoonmaakt, maar een filter dat over de sensor wordt heen gelegd. Dat filter dat over de sensor ligt is gemaakt van speciaal gehard en krasvrij glas, wat je alleen met een héél scherp voorwerp kunt beschadigen.

Een LPF / AA cancellation filter wordt over de sensor heengelegd ter bescherming van de sensor zelf. Het is dit filter dat je eigenlijk schoonmaakt.

Een reguliere sensorswab waarmee je de camera schoonmaakt is gemaakt van een zacht lintvrij materiaal. Je moet wel iets verschrikkelijk raars en onbenulligs doen om daarmee een kras op dit filter te veroorzaken.

De horrorverhalen die worden vergezeld van de meest verschrikkelijke afbeeldingen en teksten, durf ik grotendeels wel te scharen onder de noemer ‘nepnieuws’. Je moet niet alles geloven wat je ziet én omdat het op Internet staat hoeft het nog niet waar te zijn. Het is voor mij de motivatie geweest om deze blog te schrijven.

Uiteraard geloof ik best dat er mensen zijn die hun camera’s mishandelen. Ik geloof ook best dat er mensen zijn die maar wat lopen aan te klooien… Ik geloof ook best dat het in een heel uitzonderlijk geval ook mis kan gaan. Maar een verstandig mens zal nooit zomaar zijn camera toetakelen. Zeker voor iets dergelijks als het schoonmaken van de sensor zul je daarvoor de noodzakelijke maatregelen nemen en zal een normaal denkend mens daarbij over het algemeen genomen toch voorzichtig te werk gaan.

Voor het schoonmaken van de sensor werk je niet overhaast en zal je ongetwijfeld goed voorbereid aan de slag gaan. Wanneer je dat doet kan er haast niets verkeerd gaan. Laat je dus geen ‘poets’ bakken, want de sensor van je camera schoonmaken is iets dat vrijwel iedereen écht zelf kan.

Een schoonmaakbeurt hoeft je dus echt géén €50,00 tot €70,00 per schoonmaakbeurt te kosten. Deze ‘poetsbedrijven’ willen enkel graag dat je een kwartiertje bij hen langskomt om die Euro’s binnen te tikken en verkopen je daarvoor graag een hoop ongerede angst om je zo als ‘klant’ te binden en te  behouden.

Zelf schoonmaken voor een prikkie van de prijs

Fujifilm, maakt net als veel andere cameramerken gebruik van een speciale coating (Indium Tin Oxide ook wel ITO genoemd) die over het filter wordt gelegd. Deze coating maakt het makkelijker om stof en vuil van de ‘sensor’ te verwijderen.

Dat komt doordat deze coating ervoor zorgt statische elektriciteit zich minder snel kan opbouwen en daardoor zal vuil zich ook minder snel hechten. Schoonmaken van de sensor kun je om die reden heel eenvoudig zelf doen.  Hoe je dat precies doet gaan we nu bekijken. Want wat heb je nu eigenlijk nodig?

Een goede blaasbalg

Een goede blaasbalg, zoals een ‘Giotto Rocket Blower’, is altijd het eerste dat ik inzet bij het schoonmaken van de sensor. Met een blaasbalg kun je de sensor en de kamer waarin de sensor is geplaatst mooi schoonblazen.

Verstandig is om altijd eerst een paar keer te puffen met de blaasbalg voordat je deze over de sensor gebruikt. Zorg ervoor dat je de sensor en de randen van het sensorhuis niet met de blaasbalg aanraakt.

Losse stofdeeltjes kun je nu goed wegblazen. Blaas daarom eerst goed op en vervolgens mooi rondom de sensor. Hou daarbij de camera iets voorover zodat stof makkelijk uit de behuizing kan vallen.

Een blaasbalg bewaar je niet in een rommelige lade want dat zijn vaak echte stofnesten. Het beste sla je de blaasbalg op in dezelfde (transparante) curverkist waar je ook de camera in bewaart.

De Giotto Rocketblower, één van de betere blaasbalgen op de markt.

Sensorswabs

Sensorswabs heb je nodig voor het ‘nat’ kunnen reinigen van de sensor. Je gebruikt deze alléén als droog reinigen door middel van de blaasbalg niet heeft geholpen.

Een sensorswab is een voor de sensor op maat gemaakte spatel die is omwikkeld met een lintvrij doekje. Je hebt sensorswabs voor APS-C camera’s zoals je Fujifilm camera en ‘swabs’ voor digitaal 35mm formaat (Full Frame). Het is dus belangrijk dat je een ‘sensorswab’ koopt voor het juiste sensormaat.

Wanneer je net als ik de sensorswabs koopt van het merk ‘Photographic Solutions’, moet je weten dat deze dus te koop zijn in drie formaten:

Type 1. is 20mm breed, dit is voor oudere camera’s met een crop factor van 1.3x;

Type 2. is 17mm breed, en geschikt voor APS-C camera’s zoals je Fujifilm camera uit de X-Serie.

Type 3. is 24mm breed en geschikt voor het digitaal 35mm formaat. Je kunt deze ook gebruiken voor je Fujifilm camera, maar dat betekent wel dat je dan van boven naar beneden moet vegen én dat je dat dan in twee vegen moet doen!

Een sensorswab.

Wanneer je dus op zoek gaat naar sensorswabs voor je Fujifilm camera uit de X Serie, dan heb je dus swabs nodig met een breedte van 17mm. Sensorswabs kun je slechts één schoonmaakbeurt gebruiken. Voor iedere nieuwe schoonmaakbeurt heb je dus ook een nieuwe sensorswab nodig!

Over het algemeen gebruik ik twee swabs per schoonmaakbeurt, waarvan ik er slechts één bedruppel met Eclipse schoonmaakvloeistof. De andere swab gebruik ik om de sensor droog na te vegen zodat er geen strepen achterblijven.

Eclipse schoonmaakvloeistof

De sensor van je camera kun je niet zomaar met iedere vloeistof reinigen. Je hebt daar speciale reinigingsvloeistof voor nodig op basis van methanol of ethanol. Controleer vooraf of de vloeistof die je wilt gaan gebruiken ook geschikt is voor het type sensor dat in jouw camera schuil gaat. Ik gebruik voor mijn Fujifilm camera’s altijd ‘Eclipse’ of het iets minder agressieve ‘AeroEclipse’.

Veel heb je niet nodig! 3 druppels op een sensorswab is vaak al voldoende voor een hele schoonmaakbeurt!

Een potje Eclipse schoonmaakvloeistof.

Reinigen van de sensor een fluitje van een cent

Zo doe je dat!

Nu we alles zo’n beetje hebben besproken wat je zoal nodig hebt voor het schoonmaken van de sensor gaan we maar eens echt aan de slag. Heel moeilijk is het allemaal niet en wanneer je de juiste spullen hebt gekocht is er weinig om voor te vrezen. Ik zeg ‘Het is een fluitje van een cent’.

Wanneer dit de eerste keer is dat je de sensor van je camera zelf reinigt zal het ongetwijfeld allemaal wat langer duren, maar zodra je er wat handigheid in begint te krijgen duurt een ‘natte’ schoonmaakbeurt ongeveer 10 á 15 minuten en kost het je slechts een fractie van het bedrag dat de ‘sensorpoetser’ hiervoor rekent en het resultaat is minstens net zo goed!

Zo heb je de vele Euros die het je kost als je het door een ander laat doen, dus zo terugverdient! Net als met veel dingen in het leven gaat uiteraard ook hier op: ‘Een goede voorbereiding is het halve werk’.

Zelf gebruik ik deze handige schoonmaakkit van Photosol die je ook eenvoudig mee kunt nemen. 

Zo houd ik mijn camera schoon:

  • Pak de spullen die je nodig hebt voor het reinigen van de sensor: – Een blaasbalg.    – Minimaal twee schone sensorswabs.   – Een potje Eclipse of AeroEclipse.
  • Ga naar een ruimte waar wenig stof aanwezig is;  Bijvoorbeeld de keuken.
    Daarnaast heb je nodig: goed licht. Een beetje geduld.
     
  • Laat maximaal 3 (drie) druppels reinigingsvloeistof op de punt van de sensorswab vloeien. (Druppel schoonmaakvloeistof NOOIT rechtstreeks op de sensor van je camera!!!)
teaserbox_352278

Gebruik maximaal 3 druppels vloeistof  op de tip van de swab en laat deze ongeveer 15 seconden intrekken.

  • Wacht nu ongeveer 15 seconden, zodat de vloeistof goed in de punt van de sensorswab kan trekken.
  • Steek de sensorswab helemaal ter linkerzijde in de sensorkamer.
  • Houd de sensorswab een beetje schuin en druk nu zodanig dat er een klein beetje druk op de sensorswab komt te staan. Het stokje mag best een beetje verbuigen, maar niet zodanig dat je het idee krijgt dat hij kan knappen.

Om de sensor goed schoon te kunnen maken is een klein beetje druk op de sensorswab noodzakelijk. Met ‘aaien’ krijg je de sensor niet schoon, terwijl als je ‘te hard’ drukt, meer risico hebt op beschadigingen.  Voldoende kracht is dat de sensorswab een beetje krom staat, maar niet zodanig dat je het idee hebt dat hij kan knappen. 

  • Veeg nu langzaam, voorzichtig én met beleid van links naar rechts over de sensor.
  • Ben je aan de rechterkant van de sensor aangekomen, trek dan de sensorswab nog niet terug uit de sensorkamer!
  • Veeg nu op dezelfde wijze als zojuist van rechts naar links over de sensor.
  • Trek nu pas de sensorswab voorzichtig terug uit de camera zonder daarbij de zijkanten van de sensorkamer aan te raken.

De instructies zoals Photosol deze geeft voor het schoonmaken van de sensor.

  • Pak nu de (tweede) nog droge sensorswab. Herhaal handeling 4 tot en met 9.
  • Maak een nieuwe testfoto en controleer of het ‘stof’ van de sensor is verwijdert.
  • Is het stof verwijdert hoef je verder niets meer te doen. Gefeliciteerd, je sensor is nu schoon!
  • Zie je nog steeds ‘stof’ op je sensor? Pak dan een nieuwe schone sensorswab en voer handeling 2 tot en met 11 opnieuw uit. Doe dat net zolang totdat je geen ‘stof’ meer op de sensor ziet.
Een camera met ingebouwde beeldstabilisatie?

Een camera met ingebouwde beeldstabilisatie (IBIS) zoals de Fujifilm X-H1 maak je in principe op exact dezelfde wijze schoon als een camera zonder een dergelijk stabilisatiesysteem. Zorg er wel voor dat je het stabilisatiesysteem uitschakelt!

In de ‘UIT‘ stand van het IBIS systeem wordt het stabilisatiesysteem op zijn plek gehouden door magneten. Het is daarbij éxtra belangrijk niet te hard te drukken.

Wanneer dit de eerste keer is dat je de sensor van jouw camera zelf schoonmaakt kan het best eerst een aantal keer duren voordat het je lukt om de sensor goed te reinigen.

Oefening baart kunst. Het duurt even voordat je er een beetje handigheid in zult krijgen. Geef de moed dus niet direct op. Je zult zien dat het iedere keer weer wat beter gaat.

Alle gebruikte sensorswabs, dus ook die je droog hebt gehouden gooi je in principe weg!!

Of…. Je kijkt nog even naar de volgende ‘hack’, waarin ik je vertel hoe je een sensorswab kunt refurbishen door gebruik te maken van zogenoemde Pec Pads, zodat je het stokje van de sensorswab vele male opnieuw kunt hergebruiken.

Een sensorswab.

Zo ‘refurbish’ je een sensorswab!

Bespaar flink op de kosten!

Omdat ‘sensorswabs’ behoorlijk aan de prijs zijn; Een doosje van 12 stuks kost je vaak al rond de €65,00. Doe ik je hier een tip aan de hand.

Deze tip is enkel bedoeld voor de ‘Dare Devils’, de ‘Thrill Seekers’, de ‘Waaghalzen’ en de ‘Die Hards’, van het zelf schoonmaken van hun camerasensor!

Volg deze instructies NIET als je niet weet wat je doet!
Alles wat je (na) doet is 100% voor eigen risico!!!

In deze tip laat ik je zien hoe je een sensorswab kunt ‘refurbishen’ om zo enorm op de kosten voor een schoonmaakbeurt te besparen. Deze hack is géén officiele methode, en geeft je ook géénzins een officiele sensorswab.

Je kunt het een beetje zien als het navullen van het inkttankje van je inkjetprinter. Alleen gaan we in dit geval de sensorswab recyclen.

Een sensorswab kun je normaal gesproken slecht éénmalig gebruiken voor één enkele schoonmaakbeurt. Dat kan behoorlijk in de papieren lopen. Zeker wanneer je nog niet zo bedreven bent in het schoonmaken van de sensor.

Gelukkig verkopen ze in de winkel ook nog zoiets dat ze ‘Pec Pads‘ reinigingstissues noemen.  Die tissues hebben een formaat van 10 x 10 cm en worden verkocht  in een pakje van 100 stuks voor ongeveer €15,00 euro.

Officieel zijn deze doekjes niet geschikt als reinigingsdoekjes voor je sensor!

Tegelijkertijd kan ik mij niet aan de sterke indruk onttrekken dan dat deze ‘Pec Pads’ van exact hetzelfde materiaal zijn gemaakt dan de officiële sensorswabs. Om die reden durf ik het (overigens al jaren) aan om deze Pec Pads te gebruiken als nieuw omwikkelmateriaal voor een sensorswab.

Uit één pakje ‘Pec Pads’ kun je eenvoudig tot wel 200 (tweehonderd) sensorswabs maken!

Daarmee druk je de kosten voor het zelf reinigen van je sensor aanzienlijk! Met één pakje Pec Pads kun je dus welhaast een leven lang de sensor van al je (toekomstige) camera’s reinigen!

PecPads een uitstekende manier om je eigen sensorswabs mee te maken.

Het maken van je eigen sensorswabs is niet moeilijk!

Koop éénmalig een pakje sensorswabs. De initiële aanschaf is vrij prijzig, maar je wilt uiteindelijk de originele plastic swabs kunnen hergebruiken.

Benodigdheden:

  • Een pakje ‘Pec Pads‘ van 10x10cm.
  • Knip de Pec Pads doormidden. (loodrecht op de richting van de draadvezel).
    Zo maak je van 1 Pec Pad dus  2 doekjes van gelijke grootte.
  • Raak deze doekjes alléén bij de randen aan.
    Huidvet en huidolie maken het doekje onbruikbaar voor gebruik als sensorswab!

Zo maak je jouw eigen refurbished sensor swabs!

  1. Leg de (kale) sensorswab op ongeveer de helft van de doorgeknipte Pec Pad.
  2. Sla de Pec Pad over de sensorswab heen.
  3. Zorg dat de sensorswab goed is ingepakt en de platte zijde niet uitsteekt.
  4. Vouw nu de overgebleven punten onder een hoek van ± 30o tot 45o naar binnen in de richting van het stokje.
  5. Doe hetzelfde voor de andere zijde.
  6. Bind de zojuist gevouwen delen samen met een ‘paarden’ elastiekje. Gefeliciteerd, je nieuwe sensorswab is nu klaar voor gebruik!

Zelf stop ik de nieuw gemaakte sensorswabs terug in een plastic zakje zodat ze niet vies kunnen worden. Bovendien heb je zo altijd een kleine voorraad voorhanden wanneer je de sensor gaat schoonmaken.

Mocht het schoonmaken je nu niet in één of twee keer lukken dan is dat geen ramp. Je hebt nu immers een virtuele voorraad van 200 swabs voor nog geen 15 euro. Dat is minder dan een dubbeltje per swab!!!

Conclussie

Schoonmaken van je camera doe je met beleid. Doordacht én met de juiste gereedschappen. Wanneer je echt bang bent iets te beschadigen moet je het gewoon niet doen. Daar ben ik ook heel eerlijk over!

Zelf ben ik niet zo bevreesd en laat ik mijzelf ook niet zo snel bang maken door de bedrijven die graag voor veel geld je sensor poetsen.

Ik persoonlijk zie de risico’s van het zelf schoonmaken als zéér beperkt en maak om die reden al vele jaren de sensor van mijn camera’s zelf schoon. Dat is niet beter, maar zeker ook niet slechter als dat een zelfbenoemd sensorpoetser dat doet.

Het resultaat van de schoonmaakbeurt is gelijk. Niet gek, want zij maken gebruik van exact dezelfde schoonmaakmiddelen voor de sensor als die ik hierboven beschrijf. Bovendien bestempel ik bedragen van tot 70 euro voor een enkele poetsbeurt als absurd. Met een beetje ervaring, geduld en door een beetje oefenen is het allemaal niet zo moeilijk als het lijkt of soms wordt gezegd. Tijd kost het je bij het zelf schoonmaken van de sensor al helemaal niet in vergelijk met de tijd die je kwijt bent wanneer je deze taak zou uitbesteden.

Hoe dan ook. Ééns komt de dag dat je de sensor schoon zult moeten maken. Bedenk dan hoe je dit wilt doen.  Veel geld uitgeven aan een gelapte poetsbeurt, of zelf schoonmaken en de (beperkte) risico’s die daarmee gepaard gaan voor lief nemen. Aan jou de keus!

0 Comments

Comments are closed