Close

Zo krijg je de perfecte filmkorrel look met Photoshop

– Beeldbewerking + Photoshop –

Laat ik deze blog beginnen met te zeggen dat een digitale korrel toevoegen aan een foto niet hetzelfde is als het toevoegen van ‘ruis’, want dat zou zonde en contraproductief zijn.

Er zijn heel wat tutorials op internet te vinden over het toevoegen van filmkorrels aan je digitale foto’s en natuurlijk kun je gebruik maken van de schuif filmkorrel in Lightroom. Dat is misschien snel en handig, maar lijkt in de verre verste niet op een filmkorrel zoals we die kennen in een analoge opname.

De methode van het toevoegen van een digitale korrel die ik je in deze blog ga uitleggen ken je waarschijnlijk niet. Terwijl ik durf te zeggen dat juist deze methode het allerbeste resultaat geeft die je ooit hebt gezien. Non destructief én ook nog eens achteraf aanpasbaar! Handig voor wanneer je méér of minder korrel aan een opname wil toevoegen.

Allereerst een waarschuwing vooraf. Wanneer je niet van korrels, ruis of andere onregelmatigheden in je foto’s houdt, dan is deze blog niet voor jou bedoeld!

Wil je echter weten hoe je op de allerbeste manier een heel natuurlijk ogende filmkorrel aan je digitale opnames kunt toevoegen en één die lijkt op de analoge filmkorrel van weleer, dan wil ik je als fotodokter graag het recept geven.

Filmkorrel wat is het en hoe ziet het er écht uit.

Voordat we in de details treden hoe je de perfecte digitale filmkorrel maakt, is het goed om eerst even wat achtergrond informatie te geven wat de filmkorrel bij een analoge opname eigenlijk is en hoe deze in het eindresultaat wordt weergegeven.

Veel mensen denken dat ‘ruis’ in een digitaal beeld min of meer hetzelfde is als de filmkorrel uit het analoge tijdperk, maar dat is niet juist. Het één heeft niets met het ander te maken. Ruis in een digitale camera is het resultaat van de technische beperkingen van de sensor.

Filmkorrel daarentegen is een willekeurig patroon dat ontstaat tijdens het chemische ontwikkelproces. De korrel die je ziet op de foto is eigenlijk een onbedoeld resultaat ten gevolge van de chemische bewerking (zilverhalogenide deeltjes bij zwart/wit en kleurpigmenten bij kleurenfotografie) die de film ondergaat. Het resultaat is een sneeuwachtig effect op de foto.

Wanneer je naar een zwart/wit film negatief kijkt weet je dat de lichtere partijen op het negatief donkerder worden weergegeven, terwijl de donkere partijen lichter worden weergegeven. Vandaar het woord dia negatief.

Wanneer je de foto gaat afdrukken werkt het negatief als masker. Licht dat over het masker valt wordt door de donkere gedeelten in het negatief tegengehouden. Doordat het ontwikkelpapier op die plekken niet belicht wordt zien we hier in de foto de hooglichten ontstaan met weinig tot geen korrel.

Korrel is daardoor in de meest heldere gedeeltes (de hooglichten) in een oude analoge foto afdruk niet of nauwelijks aanwezig.

Bij de donkere partijen in de foto gebeurt het tegenovergestelde. De gedeelten die in het fotonegatief dus (licht)grijs zijn worden wel doorgelaten op het ontwikkelpapier. De zilverhalidedeeltjes in het fotopapier worden hierdoor belicht en zullen daardoor verkleuren van wit naar zwart. Doordat die deeltjes niet overal gelijkmatig aanwezig zijn en doordat de tonaliteit wisselt verkrijgen we op deze plekken een zwart/wit opname met de bekende korrel.

Wanneer het licht op het negatief volledig kan worden doorgelaten betekent dat we op die plekken het papier volledig ontwikkelen, met als gevolg dat de zilverhalidedeeltjes in het papier helemaal zwart zullen worden. Dat betekent dat in de zwarten en diepe schaduwen uiteindelijk ook geen korrel zichtbaar kan zijn.

Korrelvorming in een oude analoge opname kan zich daardoor alleen ontwikkelen vanaf de schaduwen tot aan te hooglichten. Daar waar over- en onderbelichting plaats heeft gehad in de opname kunnen we in een analoge foto dus nooit korrel aantreffen.

Filmkorrel is daardoor alleen zichtbaar op gedeelten in het negatief die die niet volledig wit, én niet volledig zwart zijn.

Hoe voeg je filmkorrel toe aan je digitale foto’s?

Om een goede ‘filmkorrel’ aan een digitale foto toe te kunnen voegen zul je gebruik moeten maken van Adobe Photoshop.

Wanneer je een natuurlijk ogende filmkorrel wil toepassen op een digitale opname zullen we dus rekening moeten houden met de tonaliteit van de opname. Witte en zwarte gedeeltes krijgen geen korrel. Schaduwen en hooglichten kunnen alleen in beperkte mate voorzien worden van korrel afhankelijk van hoe donker of licht deze zijn en alleen de middentonen zullen volledig van korrel kunnen worden voorzien.

Helaas houden de standaardmethodes en de schuifjes in RAW converters zoals Lightroom hier geen rekening mee. Zij passen de ‘filmkorrel’ toe op alle gedeeltes van de foto waardoor deze er niet organisch en weinig natuurlijk uit komt te zien. Wil je dus een ‘echte’ filmkorrel emuleren op een digitale foto, dan zul je daarvoor een beetje magie moeten toepassen in de vorm van Photoshop via lagen en maskers.

Stap voor stap…

Deze uitleg is gemaakt aan de hand van de Windows versie van Photoshop.

MacOS gebruikers kunnen de volgende toetsen gebruiken.

Windows: Ctrl=Mac: Command
Windows: Alt=Mac: Option
Windows: Backspace=Mac: Delete
Windows: Rechts klikken=Mac: Control

– Stap 01. –

Start Photoshop en laad de foto in waarop je de filmkorrel wilt gaan toepassen.
Om uit te leggen hoe je dit effect kunt maken gebruik ik de onderstaande zwart/wit foto.

– Stap 02. –

Houd de ‘Alt’ toets ingedrukt en klik met de muis op het ‘Groep aanmaken’ icoontje (mapje) in het lagenpalet. Dat kan ook via de optie ‘Layer > New > Group…

Geef deze nieuwe groep de naam ‘Filmkorrel’.

– Stap 03. –

Houd de ‘Alt’ toets ingedrukt en klik met de muis op het icoontje ‘Nieuwe laag aanmaken’ (blaadje met omgevouwen hoekje) in het lagenpalet.

Je krijgt nu een pop-up venstertje te zien:

Geef deze nieuwe laag de naam ‘Korrel’.

Selecteer bij ‘Mode’ de optie ‘Overlay’.

Vink nu de optie ‘Fill with Overlay-neutral color (50% grey)’ aan.

Klik op ‘OK’.

Je ziet dat deze lag nu is toegevoegd, maar je ziet geen grijs vlak. Dat komt omdat de doorlaatbaarheid van deze laag is omgezet naar ‘Overlay’. Doordat de laag gevuld is 50% grijs is deze nu als het ware onzichtbaar geworden.

– Stap 04. –

Wie met Photoshop CC werkt, gaat nu eerst naar het menu:

Filter > Convert for Smart Filters’.

Dit filter stelt je in staat om straks achteraf het effect van deze laag aan te passen. Deze mogelijkheid is niet aanwezig in oudere versies van Adobe Photoshop. Wanneer je de laag hebt omgezet in een smart filter zie je in deze laag dat deze rechtsonder nu voorzien is van twee kleine vierkante blokjes.

– Stap 05. –

Vanaf deze stap gaan we de magie toepassen!

Allereerst moeten we deze laag nu zo gaan voorbereiden dat het effect van de filmkorrel straks gradueel zichtbaar is. Dat wil zeggen; van niet zichtbaar in de zwarten, naar zichtbaar in de schaduwen, naar oplopend zichtbaar in de middentonenn naar weer aflopend zichtbaar in de hooglichten en niet meer zichtbaar in de witten.

Dat doen we als volgt:

Houd de toets ‘Ctrl’ ingedrukt en klik nu op ‘RGB’ onder de kanalen.

Je ziet nu de zogenoemde ‘lopende mieren’ op het scherm verschijnen. Dat zijn alle gebieden die Photoshop nu geselecteerd heeft in het RGB kanaal.

Omdat we nu niet direct op de laag willen werken, maar een masker willen gebruiken om die later op de laag toe te kunnen passen selecteren we nu de optie ‘snelmasker’. Dat doe je door op de ‘Q’ knop te drukken.

De lopende mieren zijn nu verdwenen en je ziet een rode gloed over de foto heen liggen. Die rode gloed wordt veroorzaakt door het snelmasker, dus geen zorgen!

Druk nu de knoppen ‘Ctrl + M’ in.

Hiermee wordt het gereedschap ‘curven’ geselecteerd. Datzelfde kun je ook doen door in het menu ‘Image > Adjustment > Curves’ te kiezen.

Verander nu de optie ‘Show amount’ naar ‘Pigment Ink’.

De curve wordt nu omgedraaid waarbij je links wit hebt en rechts zwart. Maar belangrijker is dat je nu niet meer in waardes van 0 – 255 hoeft te denken, maar dat je in percentages kunt denken. Bij een waarde van 80% zwart kun je jezelf immers toch wat meer voorstellen dan wanneer ik zou zeggen ‘waarde 52’.

We kunnen nu de drempelwaardes instellen door in de curve de linker en rechterkant van de grafiek te verschuiven.

Drempelwaarde heldere tinten:

Schuif de linkerkant van de curve naar boven tot  90%

Drempelwaarde schaduwen:

Schuif de rechterkant van de curve naar beneden tot  85%

Middentonen:

Klik in het midden van de lijn en trek nu de curve helemaal naar beneden.

Je kunt ook de bijbehorende waardes invoeren: Output: 0%, Input 50%.

De foto ziet er nu misschien wat vreemd uit, maar dat is precies de bedoeling. De curve die je zojuist hebt gemaakt zorgt er namelijk voor dat het effect pas zichtbaar is vanaf de ingestelde drempelwaardes.

Klik op ‘OK’ om de curve toe te passen.

Schakel nu snelmasker weer uit door op de toets ‘Q’ te drukken. De ‘lopende mieren’ komen nu weer in beeld.

– Stap 06. –

Het wordt nu tijd om de filmkorrel toe te voegen.

De hoeveelheid korrel die je wil toevoegen is behoorlijk afhankelijk van de grootte van je foto. Aan een foto met veel megapixels moet een krachtiger filter worden toegepast dan aan een foto met minder megapixels. Bovendien is de sterkte van de korrel het een kwestie van smaak.

Maar laat ik duidelijk zijn: Overdaad schaadt!

In het voorbeeld pas ik veel ‘korrel’ toe, maar dat is vooral om het effect duidelijker te laten zien. Niet omdat ik deze waarde prefereer of goed vind. Pas toe wat jij zelf voldoende vindt. Uiteindelijk komt dit dus neer op je eigen smaak.

Het toepassen van de korrel doe je nu als volgt:

Ga naar het menu: ‘Filter > Blur Gallery > Field Blur’.

Het maakt eigenlijk niet uit welke van de opties je kiest onder de ‘Blur gallery, maar ‘Field Blur’ is de eerste optie en daarom gekozen.

Kies in dit filter aan de rechterzijde nu het ‘tabblad Noise’.

In dit filter zien we een aantal opties.

Allereerst vinken we bovenin de balk de optie ‘High Quality’ aan.

Door deze optie aan te vinken verhogen we de kwaliteit van de korrel, maar vertragen we wel het proces van het aanmaken van diezelfde korrel. Heb je haast of vind je de kwaliteit wat minder belangrijk dan kun je deze optie ook uitgevinkt laten.

Rechts zien we een balk met de optie ‘Field Blur’ aangevinkt.

Dat laten we zo, net als de waarde die ingevuld staat.

Het maakt voor het effect namelijk niets uit welke waarde hier ingevuld staat. Het doet niets met het effect dat we willen bereiken.

Eronder vinden we een aantal tabbladen.

Zorg ervoor dat het tabblad ‘Noise’ is geselecteerd.

– De eerste optie die je hier ziet ‘Grain’, moet aangevinkt zijn.

– De optie ‘Amount’ geeft aan ‘hoeveel’ korrel je wil toevoegen.

– De optie ‘Size’ bepaald de ‘grootte’ van de korrel.

– De optie ‘Roughness’ bepaald hoe ‘grof’ de korrel moet ogen.

– De optie ‘Color’ geeft aan of er kleurruis moet worden toegepast.

– De optie ‘Highlights’, geeft de helderheid en daarmee de zichtbaarheid van de korrel aan.

De zichtbaarheid van een reguliere filmkorrel uit de tijd van toen, was afhankelijk van de gebruikte film. Een snelle film van destijds kende weinig korrel en had een hele fijne structuur.

Fotografeer je dus met een lage ISO waarde en wil je toch een wat meer analoge ‘look’ geven aan je foto, dan gebruik je dus een kleine hoeveelheid, met een kleine korrel, die fijn van structuur is.

Naarmate de ISO waarde op je camera hoger staat ingesteld, verhoog je de hoeveelheid korrel, maak je deze groter en grover.

Als voorbeeld gebruik ik de waardes 90, 60 en 60.

Klik op ‘OK‘.
Omdat dit geen ‘snel’ filter is moeten we nu eventjes geduld hebben…

– Stap 07. –

De korrel is nu toegevoegd, aan de foto maar oogt nog een beetje hard langs de randen van de verschilende korrels die je ziet. Om de korrel er nog wat natuurlijker uit te laten zien gaan we deze randen verzachten door een ‘gaussian blur’ filter over de laag ‘korrel’ heen te leggen.

Ga daarvoor naar: ‘Filter > Blur > Gaussian Blur’.

Kies nu een Radius van tussen de 0,9  en 1,6 pixels.

Naarmate je meer ‘blur’ toepast zal de korrel zachter ogen.
Klik op ‘OK‘.

Je kunt deze techniek nog verder perfectioneren door naast een ‘grove’ korrel ook nog een ‘fijne’ korrel toe te voegen aan het filter door ‘stap 6’, nog een keer uit te voeren als apart filter.

– Stap 08. –

Er is geen stap 8. Gefeliciteerd, je hebt nu een perfect ogende filmkorrel toegevoegd aan je foto. Want ook al zijn je bestanden digitaal, dat wil niet zeggen dat je er best een analoog tintje aan mee mag geven.

Zelf vind ik digitale foto’s net even te clean of bepaalde overgangen net te hard. Door deze techniek op een gepaste wijze te gebruiken worden je foto’s net even iets meer een belevingsproduct.

Wanneer deze techniek je bevalt, dan raad ik je aan om bovenstaande stappen in een actie op te nemen. Dan hoef je niet alle stappen te onthouden, maar kun je eenvoudig door het afspelen van deze actie supersnel een analoge look geven aan je foto’s.

0 Comments

Comments are closed