Close

Welke lens ‘moet’ ik kopen? (deel 2)

Deel twee van deze blog gaat over ‘beeldvullend fotograferen in relatie tot het gebruikte objectief. In de vorige blog hebben we al gezien dat we verschillende objectieven gebruiken voor specifieke situaties. Zo hebben we objectieven voor het fotograferen van landschappen, het alledaagse leven om ons heen, portretten en telelenzen om onderwerpen die veraf staan dichterbij te kunnen halen.

Tegelijkertijd kun je net zo goed beeldvullend fotograferen met bijvoorbeeld een 23mm of 35mm objectief als met een teleobjectief. De grootte en de afstand tot een bepaald onderwerp spelen bijvoorbeeld een belangrijke rol in wat je eventueel beeldvullend kunt fotograferen.

Om bijvoorbeeld een vogel beeldvullend te fotograferen zul je namelijk een stuk dichterbij die vogel moeten komen dan wanneer je bijvoorbeeld een hert zou willen fotograferen. Natuurlijk kun je met een tele-zoomlens inzoomen op het onderwerp, maar toch is dat niet altijd voldoende. Dat komt doordat zo’n vogel op zichzelf al een heel stuk kleiner is dan een hert.

Ondanks het gebruik van een objectief met hetzelfde aantal millimeter bereik zul je toch een verschillende afstand tot het onderwerp moeten aanhouden om een beeldvullende opname te kunnen maken.

Dat gegeven gaat niet alleen op in natuurfotografie, maar geldt evengoed voor het fotograferen van bijvoorbeeld een sportevenement, waarbij de grootte van het speelveld bepalend is voor te overbruggen afstand en daarmee wat je eventueel beeldvullend kunt fotograferen. Een basketbalveld is immers vele malen kleiner dan een voetbalveld.

Tegelijkertijd kun jij als fotograaf niet zomaar het veld oprennen om een foto te maken. Je bent vaak gebonden aan de plek waarvandaan je dan kunt fotograferen. Bij een sportevenement zul je langs het sportveld moeten blijven staan en in de natuur ben je vaak gebonden aan een vogelhut, of de minimale vluchtafstand van een dier voordat het wegrent of wegvliegt. Hoe ver iets ‘ver’ weg staat is dus relatief.

‘Beeldvullend’, is daarmee niet alleen afhankelijk van het te fotograferen onderwerp, maar ook gerelateerd aan de minimale afstand die je soms aan moet houden tot een te fotograferen onderwerp. Het antwoord welke ‘lens’, je nodig hebt om beeldvullend te fotograferen kun je dus nooit zomaar geven. Bovendien is ‘beeldvullend’ ook nog eens afhankelijk van het type sensor dat er in je camera schuil gaat.

Bij een camera met een APS-C sensor heb je bijvoorbeeld een objectief met een flink aantal minder millimeters bereik nodig om ‘beeldvullend’ te kunnen fotograferen, dan bij een camera met een digitale 35mm sensor. Het formaat van de sensor is dus mede bepalend voor het objectief dat we kunnen gebruiken.

Dat gegeven maakt bijvoorbeeld dat camera’s met een APS-C sensor bijzonder populair zijn bij onder andere sport- en natuurfotografen. Zij hoeven daardoor minder geld te investeren in een (duur) teleobjectief met een groot bereik. De ‘crop’ factor van een APS-C sensor stelt hen door de beelduitsnede van een APS-C sensor immers in staat om een onderwerp (ongeveer) 1.5x dichterbij te halen dan in vergelijk met een camera die beschikt over een digitale 35mm sensor, zonder dat zij daarvoor hoeven in te boeten aan lichtopbrenst.

Een objectief met een zelfde aantal millimeters geplaatst op een digitale 35mm camera of op een camera met APS-C sensor, heeft dezelfde fysische eigenschappen. Wat wijzigt is de beeldhoek, waardoor de foto met een APS-C camera ingezoomd lijkt en de beleving verandert.

Een 100-400mm f4.5-5.6, blijft een 100mm-400mm f4.5-5.6 ongeacht de gebruikte sensor in een camera. Het is slechts de beeldhoek die het verschil maakt. De beeldhoek geeft ons bij gebruik van een camera met APS-C sensor alleen het idee alsof er wordt gefotografeerd met een 150-560mm objectief.

Wie fotografeert met een camera met 35mm sensor kan exact hetzelfde beeld verkrijgen (inclusief scherptediepte) door een uitsnede te maken die overeenkomt met de beeldhoek die een camera met APS-C sensor ons levert. Dat gaat daarbij dan uiteraard ten koste van het aantal megapixels, omdat je daarbij pixels weggooit door de foto bij te snijden.

Een camera met crop sensor zoals je Fujifilm camera uit de X-Serie heeft daarmee dus ook zo zijn voordelen.

Welke 'lens' voor welke foto?

Eindelijk zijn we aangekomen bij die kernvraag ‘welke lens moet ik kopen’?

De vraag is eigenlijk fout gesteld, want het zou beter zijn, om te vragen wat voor objectief beter past bij een bepaald type fotografie, en zelfs dat blijft een lastige vraag om te beantwoorden.

Aan de hand van het beeldformaat, het sensorformaat en de branpuntsafstand van een objectief kunnen we gelukkig redelijk eenvoudig uitrekenen hoe ver een onderwerp van jou vandaan mag staan om deze beeldvullend in de zoeker en daarmee op de foto te krijgen.

De formule die je daarvoor dan kunt gebruiken luidt als volgt:

(f / s) * w = d

Duidelijk? Nee, vast niet!

Laat ik daarom toelichten waar de verschillende letters voor staan:

f = focal point, ofwel de brandpuntsafstand van het objectief in millimeters.

s = sensor width, ofwel de breedte van de sensor in millimeters.

w = width, ofwel de breedte van het kader bij een beeldverhouding van 3:2 in meters.

d = distance to object, ofwel de afstand tussen de camera tot het te fotograferen onderwerp.

Kortom, er zijn nogal wat parameters die bepalen welk objectief we voor welk onderwerp het beste kunnen gebruiken.

Voorbeeld 1.

Stel je wil fotograferen met een XF90mm objectief in een concertzaal en je wil de zanger en de band achter hem graag beeldvullend in beeld brengen, hoe ver moet ik dan van het podium gaan staan?

(f / s) * (w) = d

(90 / 25) ≈ 3.6 * (3) ≈ 10.8 meter

Het bovenstaande antwoord betreft de afstand voor een liggende foto.

Zouden we een staande foto maken, dan kunnen we dichterbij de zanger gaan staan, want de beeldverhouding verandert dan van 3:2 naar 2:3. Kortom, we kunnen dan op ongeveer 2/3e van de afstand gaan staan en zouden dezelfde opname van de zanger dan kunnen maken op ongeveer 7 meter afstand.

Een infographic waarop je eenvoudig kunt zien welke bereik een objectief heeft om beeldvullend te fotograferen.

Je kunt zo dus ook heel eenvoudig uitrekenen wat het bereik is van een zoomlens zoals bijvoorbeeld de XF50-140mm of de XF100-400mm. Om een persoon beeldvullend in beeld te brengen voor bijvoorbeeld de 50-140mm betekent dat de afstand minimaal 6 meter en maximaal 17 meter moet zijn.

Immers:

(f / s) * (w) = d

(50 / 25) ≈ 2 * (3) ≈ 6 meter (minimale afstand)

En (140 / 25) ≈ 5.6 * 3 ≈ 16.8 meter (maximale afstand)

Voor een objectief als de XF100-400mm geldt dan dat de minimale afstand minstens 12 meter en maximaal 48 meter mag zijn om een persoon beeldvullend te kunnen fotograferen.

                        (f / s) * (w) = d

                        (100 / 25) ≈ 4 * (3) ≈ 12 meter (minimale afstand)

                        En (400 / 25) ≈ 16 * (3) ≈ 48 meter (maximale afstand)

Wordt de afstand tot het onderwerp groter, dan betekent dat dus dat je het beeld moet gaan croppen om een beeldvullende uitsnede te maken.

Uiteraard kun je ook gebruik maken van een teleconverter om zo het bereik te vergroten tot 21 meter respectievelijk 33,5 meter bij gebruik van de XF50-140mm en 67 meter respectievelijk 96 meter bij gebruik van de XF100-400mm in combinatie met de 1.4x of 2.0x converter.

Hou er wel rekening mee dat om bewegingsonscherpte te voorkomen de maximale sluitertijd ongeveer 2 keer de ingestelde brandpuntsafstand mag zijn. Hierbij heb ik even geen rekening gehouden met de beeldstabilisatie waarover deze objectieven beschikken, maar los daarvan betekent het toch al snel dat je de ISO waarde op de camera al snel flink moet verhogen, om aan zulke korte sluitertijden te kunnen voldoen.

Nu is het gebruiken van een hoge ISO waarde tegenwoordig wat minder problematisch dan in het verleden, omdat de beeldsensoren de afgelopen jaren flink beter zijn geworden. Het blijft toch altijd beter om de ISO waarde op de camera zo laag mogelijk te houden om de beste beeldkwaliteit te kunnen verkrijgen.

Samenvatting

Met een Fujifilm camera uit de X-Serie kun je prima sporten, vogels of andere dieren fotograferen. Belangrijk is wel te weten welk objectief je daarvoor dan het beste kunt gebruiken.

Wanneer je nu de volgende keer jezelf de vraag stelt ‘Welke lens moet ik kopen?’, bedenk dan allereerst waarvoor je een bepaald objectief wilt gaan gebruiken, hoeveel geld je er maximaal aan wilt gaan uitgeven en hoeveel concessie je wil doen aan lichtsterkte of beeldkwaliteit. Dat bepaalt welk objectief voor jou geschikt is om te gaan gebruiken.

Tegelijkertijd kun je een teleconverter bij een Fujifilm camera uit de X-Serie enkel en alleen gebruiken op de volgende objectieven: XF80mm f2.8 Macro, XF200mm f2.0, XF50-140mm f2.8 en de XF100-400mm f4.5-5.6. De 1.4x en 2.0x teleconverters kunnen niet worden aangesloten op andere objectieven uit de Fujinon XF of XC lijn.

Een klein dier zoals een vogel of een muisje leg je eenvoudiger vast met een ‘lange’ lens. Dat komt omdat je voldoende afstand moet bewaren tot het onderwerp zodat deze niet vlucht zal slaan.

Aan de hand van de brandpuntsafstand en de gebruikte camera kun je uitrekenen hoe ver weg je ‘moet’ gaan staan om een onderwerp beeldvullend te fotograferen.

De gebruikte rekensom is al gecompenseerd voor een Fujifilm (APS-C) camera en gaat uit van een liggende foto. Dat betekent een beeldhoogte van 2 meter en een beeldbreedte van 3 meter. Is je foto maar 50 centimeter hoog, dan betekent dat dus dat de maximale afstand 4x kleiner wordt (4x50cm = 200cm). Wil je een foto ‘staand’ maken, dan gebruik je dezelfde rekensom, maar vermenigvuldig je de uitkomst met 0.66x.

Om bewegingsonscherpte te voorkomen gebruik je een maximale sluitertijd van 2x de ingestelde brandpuntsafstand. Een snelle sluitertijd verkrijg je door gebruik te maken van een groot diafragma en/of het vergroten van de gevoeligheid van de sensor door de ISO instelling te verhogen.

Met deze handige infographic kun je in één oogopslag zien welk objectief geschikt is voor welke sport.

Meer weten over Fujifilm X-Serie camera’s?

Ben je al een Fujifilm gebruiker, of zou je graag meer willen weten over Fujifilm camera’s uit de X-Serie, dan is er ook een hele leuke Facebook groep die ik onderhoud en waar je lid van kunt worden. ‘Fujifilm X-Serie Vraagbaak en Foto’s‘, is momenteel de grootste Fujifilm X community van de Benelux. Klik op deze tekst om lid te worden van deze groep.

0 Comments

Comments are closed